Azot döngüsü

Kısaca: Azot, tüm proteinlerin ve kalıtım maddesinin yapı taşıdır. Hava, toprak, bitkiler, hayvanlar ve mikroorganizmalar arasında bir döngü içinde dolaşır.

Biraz daha ayrıntılı: Hava yaklaşık yüzde 78 azottan oluşur, ancak bitkiler ve hayvanlar onu bu haliyle kullanamaz. Ancak bakteriler, yıldırımlar veya sanayi tesisleri onu bitkilerin alabileceği amonyum ve nitrat gibi bileşiklere dönüştürür.

Ayrıntılı

• Azot bağlama: Bazı bakteriler havadaki azotu bağlayabilir. Bunların bir kısmı yonca, bezelye ve fasulye gibi baklagillerin köklerindeki nodüllerde yaşar ve bitkiye azot sağlar.
• Yıldırımlar: Bir yıldırımın muazzam sıcaklığı azot moleküllerini parçalar. Azot oksitler oluşur ve yağmurla toprağa ulaşır.
• Nitrifikasyon: Başka toprak bakterileri amonyumu adım adım nitrit üzerinden nitrata dönüştürür. Nitrat, birçok bitkinin tercihen aldığı biçimdir.
• Besin zinciri: Bitkiler azotu proteinlere katar. Hayvanlar onu besinle alır ve fazlasını örneğin üre olarak atar.
• Ayrışma: Bitkiler ve hayvanlar öldüğünde mantarlar ve bakteriler kalıntılarını parçalar ve yeniden amonyum açığa çıkarır. Böylece döngünün bir kısmı toprakta kapanır.
• Denitrifikasyon: Oksijence fakir toprak ve sularda bakteriler nitratı yeniden hava azotuna dönüştürür. Bu sırada güçlü bir sera gazı olan diazot monoksit (gülme gazı) da oluşabilir.
• Yapay gübre: Haber-Bosch yöntemiyle 20. yüzyılın başından beri havadaki azottan amonyak üretilir. Mineral gübre yüksek hasatları mümkün kılar ve bugün insanlığın büyük bir kısmını besler.
• Fazlası zarar: Fazla gübre ve sıvı hayvan gübresi nitrat olarak yeraltı sularına ve akarsulara karışır. Orada alg büyümesini artırır ve içme suyu kalitesini olumsuz etkileyebilir.
• İlgili döngüler: Madde döngüleri ve toprak birbirine sıkı sıkıya bağlıdır (kohlenstoffkreislauf, bodenaufbau-und-humus, kompost-anlegen).