Ötrofikasyon: Sular aşırı gübrelendiğinde

Kısaca: Ötrofikasyon, bir su kütlesinin başta azot ve fosfor olmak üzere çok fazla besin maddesi içermesi demektir. Bu durumda algler kitlesel olarak çoğalır ve suyun oksijeni zamanla tükenebilir.

Biraz daha ayrıntılı: Fazladan besin maddeleri çoğunlukla gübre, sıvı hayvan gübresi ve atık sudan gelir. Çok sayıdaki alg öldüğünde dibe çöker ve bunları parçalayan bakteriler bu sırada çok oksijen tüketir. En kötü durumda göl “ölür”.

Ayrıntılı

• Terim: Kelime Yunancadan gelir ve kabaca “iyi beslenmiş” anlamına gelir. Yavaş, doğal bir besin zenginleşmesi de vardır, ancak insan bunu büyük ölçüde hızlandırır.
• Kaynaklar: Önemli kaynaklar tarlalardan yıkanan gübre, sıvı hayvan gübresi, arıtılmamış ya da yetersiz arıtılmış atık su ve geçmişte fosfat içeren deterjanlardır.
• Alg patlaması: Bol ışık ve sıcaklıkta algler patlarcasına çoğalır. Su yeşil ve bulanık olur, ışık derin katmanlara neredeyse ulaşamaz ve dipteki su bitkileri ölür.
• Oksijen eksikliği: Ölen alglerin parçalanması oksijen tüketir. Balıklar ve diğer hayvanlar boğulur, dipte hidrojen sülfür gibi zehirli maddeler oluşabilir.
• Mavi-yeşil algler: Aşırı gübrelenmede sıklıkla mavi-yeşil algler de denen siyanobakteriler çoğalır. Bazıları zehir ürettiği için yüzme yerleri zaman zaman kapatılır.
• Ölü bölgeler: Denizler de etkilenir. Baltık Denizi’nin bazı kesimlerinde ve büyük nehir ağızlarının açıklarında neredeyse hiç yaşamın mümkün olmadığı oksijence fakir bölgeler vardır.
• Önlemler: Fosfat gideren arıtma tesisleri, fosfatsız deterjanlar, ihtiyaca göre gübreleme ve kıyılardaki yeşil şeritler besin girişini azaltır.
• İyileşme zaman alır: Besin maddeleri çamurda birikir ve uzun süre yeniden salınır. Bu yüzden aşırı gübrelenmiş bir göl çoğu zaman ancak yıllar sonra iyileşebilir.
• Bağlantılar: Besin döngüleri ve ekosistemler birbirine sıkı sıkıya bağlıdır (stickstoffkreislauf, nahrungskette-und-oekosystem).