Hayvanlarda başkalaşım (metamorfoz)

Kısaca: Başkalaşımda genç bir hayvan, bambaşka yapıda bir yetişkin forma dönüşür; örneğin tırtıl kelebeğe, iribaş kurbağaya dönüşür. Larva ile yetişkin hayvan çoğu zaman çok farklı biçimlerde yaşar.

Biraz daha ayrıntılı: Bu dönüşümü hormonlar yönetir. Böceklerde pupa evresi olan tam başkalaşım ile pupa evresi olmayan eksik başkalaşım birbirinden ayrılır.

Ayrıntılı

• Tam başkalaşım: Kelebekler, böcekler (kınkanatlılar), sinekler ve arılar yumurta, larva, pupa ve ergin böcek evrelerinden geçer.
• Pupa: Dışarıdan hareketsiz görünen pupa evresinde larvanın vücudu büyük ölçüde yeniden yapılandırılır ve önceden hazırlanmış hücre gruplarından ergin böceğin kanatları, bacakları ve antenleri oluşur.
• Eksik başkalaşım: Çekirgeler, yusufçuklar ve yarımkanatlılarda pupa evresi yoktur; yavruları çoğu zaman yetişkine zaten benzer ve her deri değiştirmede daha da benzer hâle gelir.
• Deri değiştirme: Sert dış iskelet büyümediği için böcek larvaları büyüyebilmek amacıyla onu birkaç kez atmak zorundadır.
• Böceklerde hormon kontrolü: Bir deri değiştirme hormonu her deri değişimini başlatır, bir gençlik hormonu ise sonrasında yeniden larvanın mı yoksa erginin mi ortaya çıkacağını belirlemeye yardım eder.
• Kurbağalar ve kara kurbağaları: İribaş suda yaşar, solungaçlarla nefes alır ve yüzme kuyruğu vardır; dönüşüm sırasında bacaklar ve akciğerler oluşur, kuyruk ise geri emilir.
• Tiroit hormonları: Amfibilerde başkalaşımı tiroit hormonları yönlendirir; bunlar insanda da büyümeyi ve metabolizmayı etkileyen haberci maddelerdir (schilddruese-funktion-und-bedeutung).
• İstisna olarak aksolotl: Meksika aksolotlu normalde hayatı boyunca dış solungaçlı larva biçiminde kalır ve buna rağmen üreme olgunluğuna erişir.
• Dönüşümün avantajı: Larvalar ve yetişkinler çoğu zaman farklı besinleri ve yaşam alanlarını kullanır, böylece birbirleriyle pek rekabet etmez (amphibien-und-reptilien-ueberblick, insekten-und-bestaeuber).