Mağaralar ve karst arazileri

Kısaca: Karst, suyun kireçtaşı gibi çözünebilen kayaları uzun süre boyunca eritmesiyle oluşur. Böylece mağaralar, yerde huni biçimli çukurlar ve yeraltı nehirleri meydana gelir.

Biraz daha ayrıntılı: Yağmur suyu havadan ve topraktan karbondioksit alır ve hafifçe asitleşir. Bu zayıf karbonik asit kireçtaşını çatlaklar ve yarıklar boyunca çözer ve binlerce yıl içinde onları boşluklara dönüştürür.

Ayrıntılı

• Adı: Terim, bu yer şekillerinin erken dönemde tanımlandığı Slovenya ile İtalya sınırındaki Karst bölgesinden gelir.
• Kayaçlar: Karst başta kireçtaşı ve dolomitte, ama aynı zamanda alçıtaşı ve tuzda da oluşur.
• Obruklar ve dolinler: Huni biçimli çukurlar, kaya alttan çözüldüğünde ya da bir mağara tavanı çöktüğünde oluşur.
• Kaybolan akarsular: Karst bölgelerinde dereler çoğu zaman yutaklarda yer altına iner ve başka bir yerde güçlü bir karst kaynağı olarak yeniden çıkar.
• Damlataşlar: Kireçli suyun mağaraya damladığı yerlerde kireç birikir; sarkıtlar tavandan aşağı sarkar, dikitler yerden yukarı doğru büyür.
• Yavaş büyüme: Damlataşlar genellikle çok yavaş büyür; bu yüzden onlara dokunmak ya da kırmak çok uzun süre kalıcı zararlar verebilir.
• Örnekler: Bilinen karst bölgeleri arasında Swabya Jurası, Frankonya İsviçresi, Çin’de Guilin çevresindeki kule karstı ve Vietnam’daki Ha Long Körfezi sayılabilir.
• Diğer mağara türleri: Karst mağaralarının yanı sıra katılaşmış lavdan oluşan lav tüpleri, buz mağaraları ve dalgaların oyduğu deniz mağaraları da vardır.
• Hassas yeraltı suyu: Karstta su hızlı akar ve neredeyse hiç süzülmez; bu yüzden kirleticiler kaynaklara ve içme suyuna kolayca ulaşır (gebirge-und-berge-der-erde, fluesse-und-seen-der-erde).